‘In mijn vrije tijd en tijdens mijn studie en eerste baan was ik vooral bezig met otters, bevers en bruine ratten. Ik had wel al een beetje kennis over vleermuizen want ik telde sinds 2012 vleermuizen in mijn eigen omgeving. Toen ik de baan bij de Zoogdiervereniging kreeg, begon ik ze gaandeweg steeds interessanter te vinden. Er is zóveel te leren over vleermuizen. Ze zijn eigenlijk niet te vergelijken met andere zoogdieren. Bijzondere eigenschappen zijn bijvoorbeeld dat de vrouwtjes na de paring het sperma opslaan, zodat ze de bevruchting kunnen uitstellen tot hun conditie goed genoeg is. Ze bevallen in kraamkolonies en brengen daar de jongen groot. Dé vleermuis bestaat niet; er zijn maar liefst achttien soorten in Nederland. En ze hebben allemaal net weer even ander voorkeuren qua verblijfplaatsen en foerageergebieden.’

Lastig te determineren ‘Het waarnemen van vleermuizen is niet eenvoudig: vaak zie je alleen het silhouet, als je ze al kunt zien vanwege het tijdstip van de dag. En de verschillende vleermuissoorten lijken ook nog eens veel op elkaar. Een bat detector gebruiken heeft ook z'n uitdagingen. Het zit zo: een vleermuis ‘kijkt’ door middel van het uitzenden van geluidspulsen. Die geluiden kunnen in bepaalde situaties moeilijk te onderscheiden zijn. Heel anders dan bijvoorbeeld de zang van een vogel, die gevarieerd is, maar wel soortspecifiek, en een sociale rol vervult. Dus je kunt vleermuizen niet altijd op basis van geluid determineren. De kunst is om te weten wanneer, in welke situaties en bij welke soorten, dit wel kan.’ Waarneming aannemelijk? ‘Sinds 2019 valideer ik waarnemingen van vleermuizen in het NDFF Validatieportaal. De eerste paar jaar valideerde ik heel beperkt. Ik heb er bewust een tijdje mee gewacht, omdat ik eerst meer kennis wilde opdoen. Ik valideer alle waarnemingen die met bewijs binnenkomen. Dat zijn voornamelijk waarnemingen van vrijwilligers en particulieren, en heel af en toe een kleine set van een professionele partij. Eerst scan ik de waarneming in zijn geheel. Dan kijk ik naar de locatie van de waarneming en het bewijs dat bijgeleverd wordt. Op basis daarvan concludeer ik of die waarneming op die plek aannemelijk is, en of de soort klopt. Ook kijk ik naar eventuele opmerkingen van de waarnemer. Soms zie je opmerkelijke dingen, bijvoorbeeld een heel hoog aantal. Dan kan het bijvoorbeeld gaan om een kraamkolonie. Bij twijfel vraag ik altijd een collega om even mee te kijken. Ik heb het even opgezocht: ik heb nu 542 waarnemingen gevalideerd.’ Datakwaliteit verhogen ‘Als soortgroepcoördinator ben ik de schakel tussen de NDFF en de validatoren die de zoogdieren valideren. Ik ben ieder jaar aanwezig op de Validatorendag, ik kijk mee met het valideren, stel nieuwe kennisregels op en houd ze bij. Ook pakken we bepaalde knelpunten aan. We zijn bijvoorbeeld aan het kijken hoe we de kwaliteit van vleermuiswaarnemingen kunnen verhogen. Het liefst wil je bij iedere waarneming bewijs meegeleverd krijgen, maar dat is lastig voor bijvoorbeeld adviesbureaus, die waarnemingen eigenlijk altijd in grote sets aanleveren. Dat zien we natuurlijk graag, want we willen dat er zo veel mogelijk waarnemingen in de NDFF komen. Aan de andere kant wil je niet dat er onbetrouwbare waarnemingen in komen. Een oplossing kan zijn om bewijs te vragen voor een kleine hoeveelheid data, als een soort steekproef. Daarmee kan een organisatie dan een kwaliteitsstempel krijgen en nemen we aan dat de rest van de data kwalitatief ook goed is.’ Het dilemma rond vervagen 'Via de Flora & Fauna Verkenner gaat de NDFF steeds meer open, waarbij soorten die op de Lijst Kwetsbare Soorten staan, zoals de vleermuissoorten, vervaagd worden weergegeven. Dat geeft ook nieuwe dilemma’s, want wat doe je dan met waarnemingen van verblijfplaatsen? Vervaag je die ook? Of juist niet? Er is veel onwetendheid als het gaat om vleermuizen. Sommige mensen die een verblijfslocatie ontdekken, gaan bijvoorbeeld de dieren verstoren. Zij weten niet dat vleermuizen die in winterslaap gaan, niet zomaar kunnen wegvliegen. Hun ademhaling, hartslag en metabolisme zijn veel lager dan normaal en daardoor zijn ze heel kwetsbaar. En hoe vaker ze onnodig wakker worden, hoe slechter hun conditie in het voorjaar zal zijn. Het is daarom logisch om locaties van winterverblijven te vervagen. Maar het is nog niet mogelijk in het systeem om onderscheid te maken tussen de verschillende typen verblijven, dus het is alles of niets op dit moment. En gemeenten willen de verblijfslocaties soms juist openbaar maken, zodat iedereen er rekening mee kan houden. Dus vervagen kan gunstig zijn, maar ook onhandig, juist als je goed wil beschermen.’