Mark Stoetzer werkt voor de NDFF en is verantwoordelijk voor het uitbreiden van het netwerk van dataleveranciers van de NDFF.
Fleur van Vliet is ecoloog en teamleider bij Waardenburg Ecology en draagt vanuit ecologische onderzoeken data bij aan de NDFF.
Elise Bakker is projectecoloog bij Ecoresult en gebruikt én levert natuurgegevens via de NDFF.
Uma Ho-Sam-Sooi is beleidsadviseur ecologie bij de gemeente Amsterdam
Zo komen gegevens van honderden partijen samen in de NDFF
Van vleermuisonderzoek tot natuurmonitoring: elke waarneming vertelt een deel van het verhaal. Samen vormen al die gegevens een steeds completer beeld van de Nederlandse natuur. Achter de NDFF staat een groeiend netwerk van organisaties, overheden, adviesbureaus en vrijwilligers dat deze kennis bijeenbrengt en beschikbaar maakt voor onderzoek, beleid en beheer.
Waarom kiezen organisaties ervoor hun data aan te leveren? En wat levert dat henzelf én anderen op? We spreken met Mark Stoetzer van de NDFF, Elise Bakker van Ecoresult, Fleur van Vliet van Waardenburg Ecology en Uma Ho Sam Sooi van de gemeente Amsterdam.
Het netwerk achter de NDFF
Als aanjager van nieuwe samenwerkingen ziet Mark Stoetzer dagelijks hoe divers het netwerk achter de NDFF is. "Van oudsher leveren soortenorganisaties veel gegevens aan, maar inmiddels doen ook veel andere partijen dat. Zoals terreinbeheerders, waterschappen, Rijkswaterstaat, provincies, gemeenten, ecologische adviesbureaus en kennisinstellingen."
Juist die diversiteit maakt de databank waardevol. Elke partij verzamelt gegevens vanuit een eigen taak of verantwoordelijkheid. Soortenorganisaties monitoren samen met vele vrijwilligers ontwikkelingen van soorten. Terreinbeheerders verzamelen data voor natuurbeheer. Gemeenten en adviesbureaus doen onderzoek voor vergunningverlening en ruimtelijke ontwikkelingen. Vrijwilligers dragen via platforms zoals Waarneming.nl weer duizenden waarnemingen bij.
“Geen enkele organisatie heeft het volledige beeld van de Nederlandse natuur. Pas wanneer gegevens worden gedeeld, ontstaat de kennisbasis die nodig is voor goede besluiten."
Mark Stoetzer, NDFF
"Geen enkele organisatie heeft op zichzelf het complete beeld. Door alle bronnen samen te brengen ontstaat veel beter inzicht in waar soorten voorkomen en hoe zij zich ontwikkelen." Dat inzicht helpt vervolgens bij vergunningverlening, natuurbeheer en monitoring van natuurdoelen. Ecologische bureaus als gebruiker én leverancier
Ecologische bureaus als gebruiker én leverancier
Voor zowel Ecoresult als Waardenburg Ecology is de NDFF een vast onderdeel van het dagelijkse werk. De bureaus voeren ecologisch onderzoek uit voor uiteenlopende opdrachtgevers, zoals gemeenten, provincies, woningcorporaties, projectontwikkelaars en aannemers. Voor vergunningaanvragen voor gebiedsontwikkelingen, renovaties en infrastructuurprojecten verzamelen zij grote hoeveelheden gegevens over beschermde soorten.
Projectecoloog Elise Bakker gebruikt de NDFF onder meer bij quickscans, vergunningaanvragen en soortmanagementplannen. "De bureaustudie is vaak de eerste stap. We kijken welke soorten in een gebied bekend zijn en waar we rekening mee moeten houden. Dat bepaalt de richting van vervolgonderzoek."
Ook Waardenburg Ecology gebruikt de databank als vertrekpunt voor onderzoeken rond woningbouw, renovatieprojecten, infrastructuur, dijkversterkingen en windparken. Volgens Fleur van Vliet biedt de NDFF een waardevol referentiebeeld van wat er al bekend is over een gebied.
Maar de relatie werkt twee kanten op. De gegevens die de bureaus tijdens hun onderzoeken verzamelen, worden niet alleen gebruikt voor de opdrachtgever, maar ook gedeeld met de NDFF. Daarmee dragen zij bij aan de kennisbasis waar zij zelf eveneens gebruik van maken.
Voor Elise is dat vanzelfsprekend. "Er wordt ontzettend veel onderzoek gedaan in Nederland. Al die gegevens samen vormen een enorme schat aan informatie. Die kennis heeft pas echt waarde als die beschikbaar komt voor natuurbescherming, beleid en onderzoek." Volgens haar zou het belang van de natuur uiteindelijk zwaarder moeten wegen dan het eigenaarschap van individuele datasets.
Ook bij Waardenburg Ecology is het delen van gegevens inmiddels een vast onderdeel van de werkwijze. Opdrachtgevers geven standaard toestemming om relevante waarnemingen door te leveren aan de NDFF. Discussies daarover ontstaan volgens Fleur vrijwel nooit. Mark Stoetzer ziet daarin precies de kracht van het netwerk. "Als je gebruikmaakt van natuurdata, helpt het om zelf ook bij te dragen. Hoe meer partijen meedoen, hoe completer het beeld wordt."
Gemeente Amsterdam: investeren in een complete natuurdatabank
Voor de gemeente Amsterdam is het Uitvoerportaal van de NDFF een belangrijk hulpmiddel bij vergunningverlening, beheer en gebiedsontwikkeling. Ecologen gebruiken de gegevens om onderzoeken te toetsen, beleid te onderbouwen en zicht te houden op beschermde soorten en waardevolle leefgebieden.
Een groot deel van het ecologische veldwerk voert de gemeente niet zelf uit. Sinds de invoering van raamovereenkomsten wordt ongeveer 90 procent van het onderzoek uitgevoerd door externe ecologische adviesbureaus. Met deze bureaus maakt de gemeente afspraken over het aanleveren van verzamelde waarnemingen aan de NDFF. Zo komen gegevens die tijdens onderzoeken worden verzameld ook beschikbaar voor toekomstige projecten en andere gebruikers.
Volgens beleidsadviseur ecologie Uma Ho-Sam-Sooi levert dat veel waarde op. "We hebben Amsterdam nooit honderd procent gebiedsdekkend op alle soorten onderzocht. Maar we merken wel dat alles wat je aanlevert echt meerwaarde heeft en dat je zo tot een veel robuuster natuurdatasysteem komt."
De NDFF wordt binnen de gemeente bovendien gebruikt als aanvullende controle op ecologische onderzoeken en quickscans. Daarbij zijn niet alleen recente gegevens van belang. Ook oudere waarnemingen kunnen helpen om geschikte leefgebieden te herkennen en gericht vervolgonderzoek uit te zetten. Zoals Uma het verwoordt: "Zelfs als een waarneming een aantal jaar oud is, weet je dat een soort daar heeft gezeten. Dat is informatie waar je bij beleid, beheer en gebiedsontwikkeling rekening mee kunt houden."
Meer waarde dan oorspronkelijk bedoeld
Dat gegevens worden gedeeld, levert vaak inzichten op die oorspronkelijk nooit waren voorzien. Een inventarisatie voor een bouwproject kan jaren later waardevol blijken voor natuurbeheer, beleid of nieuw onderzoek. Waarnemingen die zijn verzameld voor een vergunningaanvraag kunnen helpen bij het in kaart brengen van ecologische verbindingen. En gegevens uit monitoring van een natuurgebied kunnen later gebruikt worden om ontwikkelingen van soorten beter te begrijpen.
Die bredere waarde ziet ook Mark Stoetzer. "In mijn werk als ecoloog gebruikte ik regelmatig gegevens uit meetnetten die oorspronkelijk waren opgezet voor de monitoring van soorten. Diezelfde gegevens bleken ook waardevol bij natuurtoetsen en vergunningprocedures." Juist doordat gegevens uit verschillende bronnen samenkomen, ontstaan nieuwe inzichten die afzonderlijke organisaties niet zelfstandig kunnen verkrijgen.
Voor deelnemende organisaties levert dat een belangrijk voordeel op. De gegevens die zij delen, verdwijnen niet in een archief na afronding van een project, maar worden onderdeel van een landelijke kennisbasis die telkens opnieuw gebruikt kan worden. Daarmee profiteren niet alleen andere gebruikers, maar uiteindelijk ook de organisaties die de gegevens oorspronkelijk hebben verzameld.
Aansluiten kan op verschillende manieren
Een belangrijke boodschap van de NDFF is dat deelname niet ingewikkeld hoeft te zijn. Volgens Mark verschilt de manier van aanleveren per organisatie. Sommige partijen leveren incidenteel gegevens aan via een eenvoudig format. Andere organisaties richten een geautomatiseerd proces in waarmee gegevens periodiek worden doorgestuurd. Zoals Ecoresult en Waardenburg Ecology dat doen via de NDFF-connector, de plugin voor QGIS.
Mark: "Wij kijken samen met organisaties wat het beste past. Er zijn verschillende manieren om aan te sluiten en er is ondersteuning beschikbaar bij zowel de technische als organisatorische inrichting." Die flexibiliteit moet het voor steeds meer partijen mogelijk maken om deel te nemen.
Klaar voor de volgende groeifase
De komende jaren wil de NDFF het netwerk verder uitbreiden, onder meer richting provincies en andere publieke organisaties. Dat sluit aan bij ontwikkelingen binnen de overheid, waarbij provincies een steeds grotere rol krijgen in het delen en beschikbaar maken van natuurgegevens. Vanaf 2027 worden provincies bovendien verplicht om natuurgegevens aan te leveren. De NDFF ondersteunt hen nu al bij het beter organiseren van die gegevensstromen en het aansluiten op de landelijke voorziening. Voor Mark is de richting duidelijk: "Hoe meer organisaties aansluiten, hoe waardevoller het netwerk wordt. Iedere nieuwe bron maakt het beeld completer."
